[Column] Herman Spinhof: Emoties in de media
22-11-2016 11:34:07 | Hits: 4478 | columnist: Herman Spinhof | Tags:

Post-truth is het woord dat door de Oxford Dictonaries is uitgeroepen tot hét woord van het jaar. Het verwijst naar omstandigheden waarin objectieve feiten er minder toe doen dan emotionele oprispingen. Brexit-referendum, verkiezingen VS en Oekraïne-referendum.

In veel discussies op sociale media spelen emoties een grote rol. Tegenstanders bestoken elkaar ongestoord met hele en halve waarheden. Dat die uitlaatkleppen er zijn, is maar goed ook. Het kanaliseert in zekere zin het onbehagen.

Vlak na de grote crisis in het begin van de jaren dertig van de vorige eeuw, legde Sigmund Freud de laatste hand aan zijn beroemde geschrift Das Unbehagen in der Kultur. Hij zegt daarin: "Het leven zoals dat ons is opgelegd, is te zwaar voor ons, het bezorgt ons te veel verdriet, teleurstellingen, onoplosbare problemen." Alleen met behulp van hulpconstructies - zoals verdovende middelen, vertier, werk en godsdienst - kunnen we ons leven draaglijk maken. Het is een sombermakend geschrift, waarin hij trefzeker het heersende ongenoegen een plek geeft. Freuds geschrift is onlangs in Nederland weer in de belangstelling gekomen door het aanbevelingswaardig filosofisch pamflet van Bas Heijne Onbehagen. Nieuw Licht op de beschaafde mens.

En toch veroorloof ik me een kanttekening hierbij te plaatsen. Teveel bekijkt Freud de cultuur en het leven alsof het buiten iemand staat, buiten de mens. Alsof het leven is waarin je uit en in kunt stappen en opgelegd wordt. Zelf ben ik meer van school van Norbert Elias, in Nederland verder ontwikkeld door onder meer Johan Goudsblom en Abraham de Swaan, De mens is de mens een zorg.

Voor zover het gaat over communicatieprocessen sluit de uses and gartification-benadering van de daaropaan, Denis McQuail in Mass Communication Theory. Daarin zet hij uiteen dat mensen actief selecteren en bij wijze van spreken in onderhandeling gaan met opinies en informatie die het best passen bij hun eigen overtuiging. En kranten, tv-programma’s en internetsites bekijken die in hun lijn passen.

Maar net zoals social media, zijn ook mainstream media onderdeel van de samenleving waarvan ze deel van uitmaken in al zijn facetten. Mainstream media zijn van verzuild in sneltreinvaart naar het midden opgeschoven, het middenveld van de status quo. De onvrede negerend. Geoliede machines, waarin geen plaats is voor half of slecht gearticuleerde meningen. Veel meer dan nu het geval is, zouden mainstream media de social media serieus moeten nemen. Net zoals mijn vroegere adjunct-hoofdredacteur alle lezersbrieven serieus nam. Hij beantwoordde die allemaal, ook al was hij het meestal niet eens met de daarin geventileerde meningen. Elke dag nam hij daar de tijd voor. 

---

Herman Spinhof is socioloog en zelfstandig journalist.
www.twitter.com/hermanspinhof

Lees ook:

01-11-2016 | [Column] Herman Spinhof: Vertrutting van de media
28-07-2016 | [Column] Herman Spinhof: Sensatiezucht

05-07-2016 | [Column] Herman Spinhof: Opinievorming
06-06-2016 | [Column] Herman Spinhof: ‘Recht om vergeten te worden’ op gespannen voet met persvrijheid
03-05-2016 | [Column] Herman Spinhof: Internationale dag van de persvrijheid
05-04-2016 | [Column] Herman Spinhof: Nieuwe tools van Google News Lab
01-03-2016 | [Column] Herman Spinhof: Betrouwbaarheid
01-02-2016 | [Column] Herman Spinhof: Fotografie is magic

 

Volg het Nederlands MediaNetwerk op Twitter

Word lid van de Nederlands MediaNieuws Groep op LinkedIn

Vacatures in media- en marketingcommunicatie