[Column] Anne Boermans: Zomergasten met Thomas Erdbrink
08-09-2016 09:09:33 | Hits: 9649 | columnist: Anne Boermans | Tags:

Zomergasten met Thomas Erdbrink, NPO 2, zondag 4 september 2016

Dit programma is human interest bij uitstek. De essentie van zo’n interview is: luisteren naar de antwoorden. Vervolgens de meest opmerkelijke woorden selecteren; daarop navragen. Zo stuur je als vragensteller je gast naar de essentie. Het punt wordt dan: wat selecteer je uit het betoog van je gast.

Er is sprake van een vast patroon, in bijna ieder antwoord van de zomergasten, zo blijkt. Er zitten namelijk twee lagen in. 1. Informatie, die iedere gast kan geven. 2. Een persoonlijke en dus unieke laag. Die verwijst naar de diepere roerselen van de ondervraagde. Het fascinerende hierbij is dat de gast deze zeer persoonlijk laag meestal zelf aanbiedt, soms zelfs ongevraagd. Dat is het probleem voor de interviewer. Juist dat persoonlijke, kwetsbare deel van het verhaal is vaak geen antwoord op de vraag.

Negeer het aanbod

Aan het begin van de uitzending vraagt Erdbrink waarom Rutte Ja heeft gezegd op de uitnodiging mee te doen. Rutte: "Ik ben een grote fan van dit programma (…)." Hij vertelt over de beginjaren, over Peter van Ingen als interviewer, dat het natuurlijk een enorme ijdeltuiterij is om hier te gaan zitten. Informatie dus, tot zover. 
Dan schakelt hij over op het persoonlijke: "Het is ook wel spannend. Normaal gesproken praat ik in interviews over politieke dingen. Maar we zullen vanavond ook ongetwijfeld spreken over persoonlijke dingen. Dat vind ik spannend. Het is dus ook spannend."  Boeiend: drie keer het woord spannend. Ook non-verbaal laat hij zien dat dit voor hem de essentie is: hij kijkt Erdbrink diep in de ogen, alsof hij denkt: hoor je dit? Doe er iets mee.

De interviewer echter mist dit signaal en deze woorden. Hij formuleert: "IJdeltuiterij. Ik zeg dat een beetje, omdat de afgelopen dagen een heleboel mensen met vragen naar me toe kwamen. Die zeggen van: 'Ja, meneer Rutte gaat daar alleen maar zitten omdat hij straks stemmen wilt winnen'."
Hij negeert dus het aanbod van de premier totaal. Deze komt in beeld. Hij kijkt lichtelijk geïrriteerd. De interviewer heeft zijn kwetsbare aanbod laten liggen, zo te zien zelfs helemaal niet gehoord. Dus gaan bij Rutte de luiken dicht.  Hij zegt, nogal kortaf: "Ik heb Ja gezegd omdat ik het een leuk programma vind. En een politicus is altijd koopman. Dat is onvermijdelijk."  Helaas, persoonlijke, intieme thema’s zijn voorlopig van tafel.

De denkfout bij Erdbrink is dat hij zo’n gesprek meent te sturen met  telkens nieuwe vragen. Dat is een misvatting: die starten hoogstens een nieuw onderwerp op. Je kunt juist heel goed sturen, als interviewer, via de antwoorden. Jouw selectie uit het antwoord bepaalt namelijk de richting van het gesprek.

Non-gesprek

Erdbrink intussen blijft volharden in het kiezen van de verkeerde woorden. Rutte vertelt over zijn jeugd. Vader woonde lange tijd in Indonesië. Heeft daar in een jappenkamp gezeten. Evenals zijn toenmalige vrouw, die het kamp niet overleeft. Ze sterft aan uitputting. Het gebroken gezin keert terug naar Nederland. Zijn vader hertrouwt.  Rutte wordt geboren.  Hij zegt: "Mijn vader had prachtige verhalen. Hij had heel veel meegemaakt in het verre oosten. Hij heeft in Japan gewoond, later nog." Alweer een prachtige opening, die de premier hier aanbiedt. Z’n vader, die in een jappenkamp zat. Daar zijn vrouw heeft verloren. Vervolgens uitgerekend in Japan komt te wonen. Wat deed dat hem? Wat vertelde hij? Rutte is dus opgegroeid in een gezin dat in deze vreselijke kampen heeft gezeten. Wat betekent dat voor zijn kijk op Japan, de Japanners?

Ook nu kijkt hij Erdbrink indringend aan. Met een blik die zegt: "Hallo, hoor je me? Dit is belangrijk voor mij." De interviewer echter kijkt op zijn blaadje naar de volgende vraag, een nieuw thema. En formuleert vervolgens: "Sprak hij ook wel eens over politiek, ook?"

Rutte geeft het op. Hij vertelt over het politieke bestel in Nederland, in de jaren tachtig. Over Wiegel, over een plan van Den Uyl.

De interviewer mist dus het unieke, zeer persoonlijke dat Rutte aanbiedt.  Mist elk relevant element in het antwoord. Een non-gesprek dus.

---

Anne Boermans schreef bijna vijftien jaar lang wekelijks columns voor het FD, de VARA en Het Parool. In de serie ANCHOR bespreekt Boermans elke week een (nieuwe) drager van een nieuwsprogramma of talkshow.

www.anneboermans.nl
info@anneboermans.nl
www.linkedin.com/anneboermans

Lees ook:

01-09-2016 | ANCHOR: Anne Boermans: RTL Boulevard met Luuk Ikink
21-04-2016 | ANCHOR: Nieuwsuur met Twan Huys

14-04-2016 | 
ANCHOR: WNL op zondag met Rick Nieman
11-04-2016 | ANCHOR: Nederland kiest: het referendum met Dionne Stax
31-03-2016 | ANCHOR: RTL NIEUWS met Roelof Hemmen
25-03-2016 | ANCHOR: Radar met Antoinette Hertsenberg
17-03-2016 | ANCHOR: De Wereld Draait Door met Matthijs van Nieuwkerk
10-03-2016 | ANCHOR: Wat Gaat Er Nu Door Je Heen met Wilfred Genee
03-03-2016 | ANCHOR: Pauw met Jeroen Pauw
25-02-2016 | ANCHOR: De Rijdende Rechter met John Reid
18-02-2016 | ANCHOR: RTL Late Night met Humberto Tan
11-02-2016 | ANCHOR: RTL Nieuws met Merel Westrik
05-02-2016 | ANCHOR: Nieuwsuur met Mariëlle Tweebeeke
28-01-2016 | ANCHOR: Jinek met Eva Jinek
21-01-2016 | ANCHOR: Van Liempt Live met Paul van Liempt

 

Volg het Nederlands MediaNetwerk op Twitter

Volg het Nederlands MediaNetwerk op Facebook

Word lid van de Nederlands MediaNetwerk Groep op LinkedIn

Vacatures in media- en marketingcommunicatie