[Column] Herman Spinhof: Newspeak
06-02-2017 12:21:00 | Hits: 4401 | columnist: Herman Spinhof | Tags:

1984, de beklemmende toekomstroman van George Orwell uit 1949, is in de VS wederom een bestseller. De Amerikaanse uitgeverij zegt 75.000 exemplaren te hebben verkocht sinds Trump de presidentsverkiezingen won. Een nieuwe druk is op komst.

Newspeak of Nieuwspraak is de officiële taal van Oceanië, het land waar zich de beklemmende toekomstroman van Orwell zich afspeelt. In Newspeak zijn onafhankelijk denken en onorthodoxe ideeën geëlimineerd, tegenspraak wordt niet geduld. In de appendix van zijn in 1949 gepubliceerde roman legt Orwell (pseudoniem voor Eric Blair) de beginselen uit van de nieuw gekunstelde taal die tegen het jaar 2050 Oudspraak zou hebben verdrongen. De taal die Trump en zijn woordvoerders uitslaan doet denken aan Newspeak constateren New York Times, CNN en USA TODAY. Aanleiding was een uitspraak die Trump’s staflid Kellyanne Conway deed. Ze sprak over alternatieve feiten die Trump’s perssecretaris Sean Spicer gaf toen die claimde dat Trump’s inauguratie het meeste publiek ooit bij inauguraties heeft getrokken.

Ongetwijfeld zal de term alternative facts in de VS meedingen als het woord van het nog maar prille jaar. Newspeak is ook de taal waar managers zich graag van bedienen om zaken naar hun hand te zetten. Onlangs gebruikten de raad van bestuur, de directie en de omstreden hoofdredacteur van de regiobladen Arjan Paans (wiens aftreden door de redactie wordt verlangd) vele newspeak-termen bij het onthullen van de nieuwe plannen van de Telegraaf Mediagroep waar 45 redactieplaatsen verdwijnen. Propositie, content, eyeballs, utility. Het woord journalistiek komt in die taal niet meer voor.  

Mensen werkzaam in het welzijnswerk bedienen zich ook graag van Newspeak. Onlangs kreeg ik een briefje waarin de zin "mensen in hun kracht zetten" voorkwam en de term bruto geluk. Toen ik vroeg wat ermee wordt bedoeld, kreeg ik als antwoord: "Mensen helpen voor zichzelf te zorgen." Het woord geluk, zo kreeg ik te horen, kon wel zonder de toevoeging bruto.

Van alternatieve feiten via propositie en content naar in hun kracht zetten. Newspeak in een notendop. "Het was niet alleen de bedoeling van Nieuwspraak te voorzien van een expressiemiddel …, maar ook om alle andere manieren van denken onmogelijk te maken", aldus Orwell in 1984. De dictatuur van de taal om zaken naar je hand te zetten of zo voor te stellen dat de wereld er anders uitziet dan die werkelijk is. Niet de werkelijkheid vanuit een ander perspectief belicht, maar een andere, alternatieve werkelijkheid.

---

Herman Spinhof is socioloog en zelfstandig journalist.

@hermanspinhof

Lees ook:

09-01-2017 | [Column] Herman Spinhof: Regiojournalistiek
20-12-2016 | [Column] Herman Spinhof: Meer onafhankelijke media in 2017
22-11-2016 | [Column] Herman Spinhof: Emoties in de media

01-11-2016 | [Column] Herman Spinhof: Vertrutting van de media

28-07-2016 | [Column] Herman Spinhof: Sensatiezucht

05-07-2016 | [Column] Herman Spinhof: Opinievorming
06-06-2016 | [Column] Herman Spinhof: ‘Recht om vergeten te worden’ op gespannen voet met persvrijheid
03-05-2016 | [Column] Herman Spinhof: Internationale dag van de persvrijheid
05-04-2016 | [Column] Herman Spinhof: Nieuwe tools van Google News Lab
01-03-2016 | [Column] Herman Spinhof: Betrouwbaarheid
01-02-2016 | [Column] Herman Spinhof: Fotografie is magic

 

Volg het Nederlands MediaNetwerk op Twitter

Volg het Nederlands MediaNetwerk op Facebook

Word lid van de Nederlands MediaNetwerk Groep op LinkedIn

Vacatures in media- en marketingcommunicatie