[Column] Herman Spinhof: Propaganda en desinformatie
12-02-2018 15:58:40 | Hits: 2212 | columnist: Herman Spinhof | Tags:

De in België zittende lobbyclub Promote Ukraine bestempelde artikelen in De Gelderlander, PostOnLine en GeenStijl als: onevenwichtige berichtgeving en alleen gericht op het verslechteren van het imago van Oekraïne in aanloop naar het Nederlandse referendum over de associatieovereenkomst.

Als buitenstaander schiet je in de lach bij dit bericht: een propagandaclub die zegt dat een bericht onevenwichtig is en alleen gericht is op het verslechteren van het imago. Propaganda, in Oekraïne lusten ze er wel pap van, is zelf onevenwichtig en gericht op het verbeteren van het imago. Iedere zichzelf serieus nemende organisatie zal de klacht die van zo’n club komt toch dubbelchecken, lijkt me. Maar nee, niet de EU’s eigen factcheckdienst EU vs Disinfo.
De staf van die dienst bestaat uit veertien mensen, dus checken doen ze niet zelf; dat laten ze over aan de ruim vierhonderd vrijwilligers (journalisten, NGO’s) die in het netwerk zitten. Het artikel van GeenStijl (28-11-2015), ThePostOnline (19-11-2015) betrof een bijeenkomst over het Oekraïnereferendum en het artikel op de site van De Gelderlander (28-09-2016) was een interview met de maker van de Buk-raket onder de titel: Buk-fabrikant verwerpt conclusies MH17. Na protest heeft de EU-dienst de gewraakte artikelen van de lijst gehaald met als argument: verkeerd vertaald. Een radioreportage van Pieter Stockmans voor NPO Radio1 De Nieuws BV stond ook op de lijst. Maar die is min-of-meer geruisloos van de lijst gehaald. Lees hierover de bevindingen van de maker zelf op de Vlaams-Belgische site Mondiaal Nieuws MO van 6 februari 2018: Ik stond op de EU-lijst voor nepnieuws. Maar dat bleek onterecht.

Amateurs, zou ik zeggen, van een club die zichzelf een te grote broek aanmeet en bovendien op het randje balanceert van wat een overheid kan en mag doen: het controleren van het verspreiden van desinformatie. Kwalijk, vind ik dat: een overheid die media controleert. Check your own facts zou als motto van de EU of andere overheidsinstantie moeten zijn en niet: check the facts van anderen. Daar zijn journalisten of mediaorganisaties voor, geen overheden. Zoals iedereen, moet je autoriteiten in beginsel wantrouwen is mijn devies, omdat mensen zoals u en ik en zeker autoriteiten de neiging hebben zich beter voor te doen dan ze in werkelijkheid zijn en gericht zijn op ten minste het behoud van hun eigen macht, maar vaak op uitbreiding daarvan.

Zelf heb ik in 1992 Boekarest bezocht voor een missie in opdracht van European Audiovisual Observatory. Aan de toenmalige minister van cultuur en zijn aanwezige ambtenaren vroeg ik om cijfers aangaande de productie van films en televisieprogramma’s in het land. Na de val van Ceaușescu waren alle staatsbedrijven inclusief de tv- en filmproducenten in een klap geprivatiseerd of publieke openbare instellingen geworden. De minister en ambtenaren waren gewillig en antwoordden: Which figures do you want?, waarop ik repliceerde: Checked facts, please. Depends how much you’ll pay, werd me te verstaan gegeven.
Het EAO verwerkt die cijfers elk jaar weer in haar verslagen waarin een overzicht wordt gegeven over de stand van zaken van de audiovisuele sector in Europa. Of die cijfers ooit zijn gecheckt, betwijfel ik. Dat zou ook haast, gezien het beperkt aantal medewerkers, ondoenlijk zijn voor het instituut om dat zelf te doen. Dus laat je dat over aan anderen. Natuurlijk zijn er betrouwbare, minder en niet betrouwbare bronnen, maar van wie het ook komt check feiten zeker als ze als zodanig worden gebracht te allen tijde.

---

Herman Spinhof is socioloog en zelfstandig journalist.

@hermanspinhof

Lees ook:

12-10-2017 | [Column] Herman Spinhof: Veiligheid versus privacy
13-07-2017 | [Column] Herman Spinhof: Niet goedwies
15-05-2017 | [Column] Herman Spinhof: Trends opsporen
18-04-2017 | [Column] Herman Spinhof: Jan publiek
08-03-2017 | [Column] Herman Spinhof: De bloedigste strijd in krantenland
06-02-2017 | [Column] Herman Spinhof: Newspeak
09-01-2017 | [Column] Herman Spinhof: Regiojournalistiek
20-12-2016 | [Column] Herman Spinhof: Meer onafhankelijke media in 2017
22-11-2016 | [Column] Herman Spinhof: Emoties in de media
01-11-2016 | [Column] Herman Spinhof: Vertrutting van de media
28-07-2016 | [Column] Herman Spinhof: Sensatiezucht