[Column] IAB | Jeroen Verkroost: Waarom de Copyright Directive een serieuze bedreiging is voor het open internet
27-11-2018 13:41:00 | Hits: 2587 | columnist: IAB | Tags:

Het Europees Parlement heeft dit najaar ingestemd met de door de Europese Commissie voorgestelde verordening voor het herzien van het auteursrecht, ook wel bekend als de Copyright Directive. Er is behoorlijk wat ophef over geweest, sommige nieuwssites spraken al over het einde van het internet zoals wij het kennen. Dataspecialist Mirko Schäfer is zelfs van mening dat de voorgestelde hervormingen verontrustende elementen bevatten die van invloed kunnen zijn op de manier waarop we het World Wide Web gebruiken.

Maar waar gaat het eigenlijk allemaal om? Is de kritiek terecht, of is het goed dat er nieuwe auteursrechtwetgeving komt? Wat zijn de gevolgen voor adverteerders (klein en groot) en uitgevers?

Door: Jeroen Verkroost

Om maar met de deur in huis te vallen: hoewel de directive nog steeds niet definitief is en het verzet tegen bepaalde artikelen groot is, kunnen we er in ieder geval zeker van zijn dat het internet zoals we dat nu kennen enorm gaat veranderen. In de basis was het internet een plek die mensen verbond, waar niemand de baas over was en waar iedereen in alle vrijheid zijn persoonlijke mening kon plaatsen. Het ziet ernaar uit dat dit wonderlijke vrije internet, waar ik ooit verliefd op werd, binnenkort niet meer bestaat. Als de directive straks definitief wordt, dan worden de toegangswegen van de digitale snelweg namelijk dichtgezet met controlepoorten, beheerd door bedrijven.

Uploadfilter

Artikel 13 van de directive is wat mij betreft bijna letterlijk een bedreiging voor het open internet zoals we dat nu kennen. Zo verplicht dit artikel internetplatforms om inhoud die gebruikers uploaden, te controleren, te filteren en indien nodig te blokkeren. Als argument wordt aangevoerd dat er mogelijk sprake kan zijn van een inbreuk op auteursrechten, maar het resultaat is dat er door bedrijven filters worden toegepast. Filters waarmee die bedrijven op basis van hún inschatting van wat wel en niet door de beugel kan, bepalen wat jíj op internet kunt plaatsen. Die inschatting wordt per definitie gekleurd door het feit dat het voornamelijk om Amerikaanse bedrijven gaat, met bijbehorende normen en waarden. Bedrijven die om commerciële redenen eventueel bereid zijn hun beleid in bepaalde mate aan te passen en mee te werken met repressieve regimes. Hoe deze filtering in de praktijk moet gaan werken is (natuurlijk) nog onduidelijk. Bits of Freedom, de Nederlandse beweging voor digitale grondrechten, is ervan overtuigd dat er geen technologie bestaat die dit niveau van filtering kan toepassen. Het is simpelweg niet mogelijk om een geautomatiseerd systeem te bouwen dat onderscheid kan maken tussen wat wel en niet mag. Maar nog belangrijker: is een dergelijk uploadfilter niet in strijd met de vrijheid van meningsuiting?

Vrijheid van meningsuiting onder druk

Op kanalen als YouTube wordt materiaal gedeeld waarvoor eigenlijk betaald zou moeten worden aan rechthebbenden. In een interview geeft jurist Stefan Kulk terecht aan dat onder het huidige recht platforms alleen materiaal hoeven te verwijderen als daarover door rechthebbenden wordt geklaagd. Mocht artikel 13 ingang vinden, dan moeten platforms zélf actief op zoek naar ongeautoriseerd materiaal, en als ze het niet verwijderen, dan moeten ze daarvoor gaan betalen. Het bedrijfsrisico op aansprakelijkheid dwingt platforms tot risicomijdend gedrag en gebruikers hebben tegen dit soort volautomatische systemen niets in te brengen. Auteursrecht is natuurlijk goed. Makers moeten beschermd worden, maar onder het huidige recht mag materiaal van anderen – onder bepaalde voorwaarden – wel degelijk worden gebruikt. Bijvoorbeeld als citaat of ten behoeve van een parodie of duiding van een artikel, zoals ik ook in dit artikel doe. Het is belangrijk dat dit soort mogelijkheden er zijn om open discussie en de vrijheid van meningsuiting te bevorderen. Hoe verwacht het Europees Parlement dat de financiële compensatie geregeld gaat worden? Wat betekent dit voor marketinginnovatie? Als je als bedrijf, of als maker, content of zelfs maar een meme op een creatieve manier wilt inzetten, moet je met zoveel zaken rekening gaan houden. Creatief bezig zijn tussen zoveel strakke regels wordt risicovol.

Linkbelasting, een ander artikel dat voor veel onrust zorgt

Een belangrijk deel van het probleem is het omstreden artikel 11, dat ook wel de linkbelasting wordt genoemd. Het idee achter artikel 11 is om uitgevers betere bescherming te bieden bij gebruik van digitale toepassingen. Op dit moment tonen onder andere Google en Facebook (delen van) nieuwsartikelen zonder dat de uitgever hier een vergoeding voor krijgt. Wanneer de linkbelasting wordt doorgevoerd, zouden bedrijven zoals Google uitgevers een vergoeding moeten betalen voor het weergeven van deze nieuwsfragmenten. Klinkt goed en logisch. Echter…

Linkbelasting: niet nieuw, niet kansrijk

In België (2006), Duitsland (2013) en Spanje (2014) werken ze al met linkbelasting. Dit heeft tot veel onzekerheid geleid over de vraag wanneer je precies toestemming nodig hebt om een deel van een tekst over te nemen. Na invoering van de linkbelasting in België duurde het niet lang tot uitgever IPM Google voor de rechter daagde voor het zonder toestemming tonen van korte stukken uit nieuwsartikelen van La Libre Belgique in Google-nieuws. Google reageerde daarop door alle links naar de websites van de uitgever niet meer te tonen in de zoekmachine (ook niet in de cache) en op Google-nieuws. De uitgever zag het verkeer naar de website dalen en de actie van Google werd een aanval op de Belgische kranten genoemd. Na een slepende rechtszaak is men het eens geworden; Google toont de links naar de artikelen van de uitgever weer en hoeft niet te vrezen voor nieuwe rechtszaken. Ook nadat de linkbelasting in Duitsland werd ingevoerd, is Google daar gestopt om vanuit Google News te linken naar artikelen. Het gevolg was dat het verkeer naar de websites van uitgevers die niet meer door Google werden getoond, tot wel 40 procent daalde, waarna sommige uitgeverijen, zoals VG Media Google een gratis onbeperkte gebruikslicentie hebben verleend. Richard Gingras, hoofd nieuws bij Google, vertelde The Guardian 21 november jongstleden dat Google zal stoppen met de dienst Google News als Europa akkoord gaat met het invoeren van een linkbelasting. Zo wordt deze bescherming voor uitgevers dus effectief tenietgedaan.

Welk probleem lost het op?

De verordening bestaat natuurlijk uit veel meer artikelen dan deze twee, maar het zijn wel deze artikelen die meer aandacht verdienen dan ze nu krijgen. Want is er momenteel überhaupt een probleem met de online verspreiding van auteursrechtelijk beschermde inhoud? Ook Schäfer vraagt zich dit af. Zo zegt hij in een interview het volgende: “Volgens een in opdracht van de EU uitgevoerde studie is er géén bewijs dat online delen binnen de huidige wettelijke kaders een negatief effect heeft op de verkoop. Omdat deze resultaten niet overeenkwamen met het perspectief van grote Europese mediaconcerns en auteursrechthebbenden, probeerde de EU-commissie dit met belastinggeld gefinancierde onderzoek te verdoezelen. Artikel 13 lost geen probleem op, maar introduceert eerder problemen.”

Wie wordt verantwoordelijk?

We hebben het nog niet eens over verantwoordelijkheid. Wie wordt straks verantwoordelijk? De mensen die de content creëren of de distributeurs? En als het al bijna onmogelijk is om de techniek te bouwen om de wet uit te voeren, hoe verwacht het Europees Parlement dan straks te kunnen handhaven? Daarvoor zullen weer hele andere technische hoogstandjes moeten worden uitgevonden waarmee ze onderzoek kunnen verrichten. Iemand aanspreken op zijn acties is binnen het huidig wettelijk kader prima mogelijk, dus waarom nog meer regels opleggen? Wat mij betreft is het simpel. Linkbelasting en uploadfilters voegen niets toe.

Laat je stem horen!

Er kunnen nog aanpassingen in de Copyright Directive worden aangebracht. Voordat de Copyright Directive definitief wordt vastgesteld, vindt er eerst nog een besloten trialoog plaats tussen de Europese Commissie, het Europees Parlement en de Raad van Ministers, waarna het Europees Parlement nog zijn goedkeuring moet geven. Dit proces wordt naar verwachting januari 2019 afgerond. Het is dan ook nog niet te laat om als sector, net als bij de GDPR en ePrivacy Verordening onze zorgen kenbaar te maken en de vraag te stellen of deze papieren plannen in de praktijk wel uitvoerbaar zijn. Zeker de grotere uitgevers en adverteerders in Nederland moeten hun juridische afdelingen aansporen om actie te ondernemen.

Mijn dank is groot

Bij een stuk over auteursrecht mogen uiteraard de bronnen niet ontbreken. Mijn grote dank gaat uit naar onderstaande auteurs en platforms voor het delen van hun kennis en inzichten:

---

Jeroen Verkroost is tot 2019 Managing Director Digital bij Omnicom Media Group Nederland en board member van IAB Nederland.

www.iab.nl 
@IABnl

@jer00n

 

Lees ook:

30-07-2018 | [Column] IAB | Tim Geenen: Twee maanden na de GDPR; is iedereen wakker?
22-05-2018 | [Column] IAB | Jeroen Verkroost: Premium posities bestaan niet. Context wordt overschat
21-12-2017 | [Column] IAB | Justus Wever: Sharing is caring in de onlinemarketingindustrie

 

Volg het Nederlands MediaNetwerk op Twitter

Volg het Nederlands MediaNetwerk op Facebook

Word lid van de Nederlands MediaNetwerk Groep op LinkedIn

Vacatures in media- en marketingcommunicatie