[Column] Julie van Mol: Tien jaar terug
12-12-2017 16:26:00 | Hits: 11144 | columnist: Julie van Mol | Tags:

Om mij heen hoor ik meer en meer dat men kregel wordt van zijn of haar smartphone. Het gepiep, gepingel en getril van socialmediaberichten – inclusief WhatsApp – leidt ze te veel af. Hun smartphone op stil zetten werkt niet, ze checken continu het beeldscherm. Hem wegleggen, dat lukt een uur. Na een streng gesprek met zichzelf een dagdeel. Smartphoneloos van huis gaan, voelt alsof straten en locaties onvindbaar zijn, wereldvreemdheid toeslaat, en vriendschappen verdampen door geen directe respons.

Aan zoiets raken we niet verslaafd, had ik na de opkomst van de iPhone gezegd. Tenminste, als me dat was gevraagd in een straatinterview, al staande in een van de vele bloeiende winkelstraten waarin stevig werd geshopt met geleend geld. Dat was dan in 2007 geweest, tien jaar geleden, de tijd vóór de crisis. Toen je met je mobieltje alleen belde en sms’te, voor lange gesprekken je huistelefoon gebruikte, je nog faxte, met je fototoestel beelden schoot, en de weinig aanwezige social media tot je nam achter je laptop.

In die periode speelt het verhaal in mijn debuutroman Sterker door strijd zich af. Onderwijl pikt de lezer (geschiedenis)feitjes en weetjes over Rotterdam, Nijmegen en Utrecht, en diverse thema’s en lagen, mee.

Bewijsvoering

Als debutante, marketeer, communicado of in welke positie dan ook: mijn bewijsvoering wordt doorspekt met feiten en argumenten – waarschijnlijk te wijten aan mijn ingelopen taal- en leerachterstand. Ik liet al eens vallen hoe Uitgeverij Palmslag op mij stuitte door de inzet van mijn 21 proeflezers, onder wie klinkende namen. En hoe lezers, welwillende boekhandels en publiciteit in de regionale media de verkoop zo stuwden dat er binnen vier weken na de lancering een tweede druk kwam.

Voor ik de boekenwereld instapte dacht ik, niet behorend tot literaire clubjes, dat die snelheid van zo’n tweede druk normaal was. Ik weet nu beter. Zoals dat de gemiddelde debutant 400, 500 boeken verkoopt.

Dat een bestsellerlijst niet automatisch staat voor (literaire) kwaliteit. En dat grote uitgeverijen vooral bepalen welke schrijvers in de landelijke media aandacht krijgen en welke boeken door de boekhandels worden ingekocht. Zit je bij een minder grote uitgever of geef je je boek in eigen beheer uit en wil je jouw creatie verkocht krijgen, stroop dan je mouwen op, stap over je schroom heen, zorg voor een gladde rug en zeg tegen je vrienden en familieleden dat je de komende tijd in gedachten bij ze bent.

Nieuwe rondes, nieuwe kansen

Eerder repte ik over de Instastory van Koen Kardashian waarin hij mijn boek prees, en de prijs die ik ontving van het Bilderberg Parkhotel in Rotterdam. De resultaten waarop ik beloofde terug te komen: de verkoop steeg met zo’n 25 procent, aandacht vanuit de landelijke media bleef op 0 procent staan. Goedbedoelde opmerkingen als: "Ik heb een ideetje: mail LINDA., Pauw, Opzij of RTL Late Night!" kon ik onderhand niet meer horen. 

Toch benaderde ik weer een aantal redacties van die media – buiten mijn opdracht bij Nationale-Nederlanden om. Na eerdere pogingen waren de mooie geluiden over mijn roman aanzienlijk gegroeid, en daarmee hoopte ik ze te overtuigen. Een gemiddelde van dik vier sterren uit beoordelingen van ruim 130 lezers op sites als Bol.com en Hebban. En een uit elf personen bestaande leesclub van dat platform had onder bezielde leiding van coördinator Jan Stoel wekenlang over Sterker door strijd gediscussieerd. Lovende zinnen waren in het eindverslag aaneengeregen, zoals: "We waren onder de indruk van het taalgebruik van Julie van Mol, beeldend, origineel, to the point." Theo Hakkert, een doorgewinterde literaire recensent, schonk mijn roman een plek in een artikel en vond bijvoorbeeld: "Heel vlot neergepend, dit boek, ongepolijst, wat gecompenseerd wordt door fijne dialogen." Han van der Horst van het in bad te lezen historisch boek Rotterdam: bruid aan de Maas zei in De Late Avond: "Een historische bron van betekenis, een tijdsdocument." Ik begrens mezelf tot slot met de recensie van De Nederlandse Bibliotheek Dienst (NBD): "Een verfrissend verhaal met diepgang en leuke trivia over Utrecht, Nijmegen en met name Rotterdam. Een sterk debuut."

Maar die redacties kwamen niet in beweging. 100 procent stilstand. In tegenstelling tot 57 bibliotheken: collectievormers kochten mijn roman spontaan in, óf omdat ik ze mailde of belde. Je vraagt je wellicht af of ik weer contact zocht met wat boekhandels, waar ik meer negatieve dan positieve ervaringen mee had. Ja, luidt mijn antwoord. Dik acht jaar werken aan een manuscript en veel onderzoek verrichten zet ik niet zomaar opzij.

"Dat Rotterdamse boek komt er niet in"

Na twee nare ervaringen met Amsterdamse boekhandels belde ik er daar maar weer eens eentje. De derde druk naderde door lezers die op social media enthousiast over mijn roman bleven spreken, zo’n zeventig boekhandels verkochten hem, en ik had alternatieve verkooppunten aangeboord – ik kom daar straks op terug.

Bij die boekhandel wilde ik meneer Y en mevrouw X spreken, voor mezelf én een schrijver aan wie ik beloofd had iets voor hem te vragen. De man sprak ik als eerste, ik stak een met resultaten doordrenkte pitch af. "Ik heb geen interesse in een boek dat zich vooral afspeelt in Rotterdam", zei hij. "Mijn roman biedt meer," ketste ik terug, "en wij in Rotterdam zeggen dat niet tegen Geert Mak of Kluun." "Zo, jij vergelijkt jezelf met hen", sneerde hij. Ik zei: "Misschien zit ik wel tussen hen in, de Openbare Bibliotheek Amsterdam heeft hem door de recensie van NBD." "Dat gebeurt hier niet", snauwde hij. Ik wierp er nog wat argumenten achteraan, maar hij was onverbiddelijk. Hij verbond me door, zei hij, nadat ik gevraagd had of ik mevrouw X mocht spreken. Dat mislukte. In plaats daarvan werd ik onbedoeld luisteraar van een hoorspel. Voor minuten zeek hij mij en mijn roman af tegen een man, gebulder en geschater alsof ze beschonken in een kroeg stonden. "Wie denkt ze wel niet dat ze is…" "Met d’r derde druk, ha!" "Dat Rotterdamse boek komt er niet in…"
Het was de eerste keer dat door een inkoper mijn keel samenkneep en mijn ogen waterig werden, ik mezelf vervloekte dat ik geen recorder had. Terwijl ik een pen zocht om notities te maken werd de verbinding verbroken. Ik belde terug, er werd niet opgenomen, en ik herhaalde mijn actie. Mevrouw X kwam aan de lijn en ik vertelde wat me was overkomen. Ze excuseerde zich drie keer voor haar collega, verleende oprecht klinkende nazorg en beantwoordde de prangende vraag van mijn collega.

Wegwuifgebaar      

Jan en lezeres Agnes van de eerder vermeldde Hebban-leesclub maakten, na het eindverslag, met mij een wandeling door Rotterdam. Ze checkten wat feiten in mijn boek – in dit passievolle artikel lees je daarover. Tussen alle gezelligheid door deelde ik wat ervaringen in de wereld rond boeken, waarvan zo’n 30 procent in mijn columns staat. Beiden waren stomverbaasd. Toevallig was Jan nadien getuige van een nieuwe ervaring bij de lancering van Onder een hemel van sproeten, van een van mijn favoriete schrijvers, die niet interessant en vriendelijk doet maar beide is, Alex Boogers. Alvorens de bühne bemenst werd introduceerde Jan me bij een boekverkoper en terwijl ik hem vertelde over Sterker door strijd pakte Jan met zijn rug naar ons toe zijn biertje. "Bij welke uitgever zit je?" vroeg de verkoper, die niet doorhad dat Jan zich naar ons toekeerde. Ik zei: "Bij Uitgeverij Palmslag", waarna hij een wegwuifgebaar maakte en in een ruk 180 graden van positie veranderde. Ik gaf geen krimp, daarna schaterde ik om Jans ontzette mimiek.

Broers en zussen in de boekenbranche     

Overal zijn prettige mensen en die verkopen ook boeken. Hoever had mijn roman het geschopt zonder het vertrouwen van Donner waar mijn boeklancering met Martin van Waardenberg was? Of dat van Dekker van de Vegt waar ik een lezing hield met de Nijmeegse muzikant Paul de Graaf, en N1 daarover een item maakte? Laat ik Het Schiedams Boekhuis, Verkaaik, Meijer & Siegers, Post Scriptum, Van Atten en Bruna Velp niet vergeten, ook daar hield ik lezingen, kocht men mijn roman in en promootte die. Met hen spar ik zo nu en dan, ze spreken indien nodig een hartig woordje met me. Of verrassen me, zoals Robbert van Atten. En ik besef dat ik al die anderen die ik niet noem tekort doe – vooruit die ook nog.

Alternatieve wegen: derde druk binnen zesenhalve maand

Tegelijk zocht ik naar andere mogelijkheden in Rotterdam voor meer afzet, ondersteund door mijn uitgeverij. Dat fikste ik met Rotterdam Tourist Info, Run2Day – mijn hoofdpersonage gaat hardlopen, de eigenaresse Wilma van Onna koppelde er een Meet & Greet aan – Cigo op de Goudsesingel, Spar Glashaven, Hudson’s Bay en de Bijenkorf. Ik verzorgde twee lezingen bij De Roze Salon van Humanitas Bergweg, LGBT is verweven in Sterker door strijd – ik ben rechtstreeks te boeken of via de Schrijverscentrale. En zo verscheen binnen zesenhalve maand na mijn boeklancering de derde druk.

En het gaat goed richting de vierde. Door mijn LinkedIn-post rond de Sinterklaas-periode bestelde een zakenrelatie 100 gesigneerde exemplaren, een hoeveelheid waarvoor ik minstens twintig uur boekhandels zou moeten bellen. Twee zakenrelaties, vrienden en socialmediacontacten werden hierdoor geïnspireerd, er volgden meer bestellingen. Nu zo vlak voor de kerst is er weer hulp van lezers zoals Patrick, Esther, Menno en Willem. Jij begrijpt vast hoe hartverwarmend ik dit en de profieltekst van Maud ervaar. En er zijn nog zo enorm veel meer namen te noemen, minstens honderd.

Wurggreep

Als je mijn columns hebt gelezen, realiseer je je welke wurggreep er gaande is in de boekenwereld. Een literatuurwetenschapper zei laatst tegen mij: "Maak je niet zo druk om die ouderwetse boekhandels. Online verkoop is de toekomst." Toen kermde mijn hart. Ik moet er niet aan denken dat boekhandels uit het straatbeeld verdwijnen. De liefde voor boeken wordt daar gevoed, maar niet gestild, want er is zoveel moois en thuis is nog een stapel te lezen. Maar hoe realiseren schrijvers als ik daar verkoop? Als een geïnteresseerde lezer aan mij vraagt of mijn roman daar en daar te koop is en ik weet dat dit niet zo is, dan rest mij geen keuze om te zeggen: "Bol.com heeft hem." Online heb je een exemplaar binnen een dag, via die boekhandel een à twee, en de consument wil gemak en is ongeduldig. 

Wat betekent de recente overname van boekwinkelketen Bruna door uitgeversconcern VBK? Meer verschraling? Dat hun schrijvers publicatie en promotie in landelijke media nog meer overheersen? En dat alle overige uitgeverijen kunnen rekenen op magere inkoop van die winkels? De overname moet nog worden goedgekeurd door de Autoriteit Consument en Markt, maar ik ben van mening dat deze richting de leescultuur geen recht doet. Meer balans kan dat wel vervullen. Maar hoe?

Als ik alles opnieuw mocht doen…

Tien jaar terug ontstond in december in mijn hoofd Sterker door strijd. Tien jaar terug was ik naïef over de wereld rond boeken en met de dag word ik dat minder. Wist ik veel hoe die in elkaar stak en hoe hard je moet knokken als je ambitieus bent, dat schrijvers tussen de 10 en 15 procent van de verkoopprijs innen. Stel, ik had alles geweten, had ik dan de weg waarop ik nu loop vermeden? Ik weet het niet. Ik weet wel dat als een verhaal zich in je heeft geboord, je daar dag en nacht mee bezig bent, en dat afscheid nemen daarvan voelt alsof je een stukje van jezelf verliest.

De laatste maanden waren voor mij een groot avontuur, en dat gaat nog door terwijl ik aan mijn tweede roman werk en ruimte in mijn agenda heb voor een nieuwe opdracht. Want mijn vak, online marketing en communicatie, dat is mijn andere passie. Passionele vlammetjes doven nooit, ze worden vaak Sterker door strijd.

---

Julie van Mol is freelancer in (online) marketing en communicatie.

www.julievanmol.nl
@julievanmol

 

Lees ook:

27-11-2017 | [Column] Julie van Mol: Praten als Brugman
25-10-2017 | [Column] Julie van Mol: De mensen die van je houden, zijn er
02-10-2017 | [Column] Julie van Mol: Hallo netwerk!
28-08-2017 | [Column] Julie van Mol: Beelden om zelf in te kleuren 
26-07-2017 | [Column] Julie van Mol: Geen verminking, maar geslaagde plastische chirurgie 
22-06-2017 | [Column] Julie van Mol: Van droom naar daad. Hoe en wat dan?
06-06-2017 | Binnen vier weken tweede druk debuutroman Julie van Mol

 

Volg het Nederlands MediaNetwerk op Twitter

Volg het Nederlands MediaNetwerk op Facebook

Word lid van de Nederlands MediaNetwerk Groep op LinkedIn

Vacatures in media- en marketingcommunicatie