[Column] Monika Jak: Vrij
16-09-2015 14:05:00 | Hits: 3745 | columnist: Monika Jak | Tags:

Naar aanleiding van de zelfmoord van Joost Zwagerman, legde een psychiater in de NRC uit hoe hij in zijn studententijd een depressie had overwonnen. "Ik realiseerde me dat ik niet depressief was, maar een depressie had – een wezenlijk verschil. Je moet je niet vereenzelvigen met je huidige toestand", aldus de psychiater. “Dat is niet wat je bent.” 

Felix Rottenberg zegt, na het neerleggen van zijn functie als voorzitter van de PvdA kandidatencommissie als gevolg van de commotie over zijn uitspraken over Samsom in een interview in de Volkskrant: “Vrijuit praten kun je kennelijk alleen als je geen functie hebt.” Volgens Rottenberg heerst er in de politiek ‘een morele zwijgplicht’. “Iedereen vraagt om persoonlijkheden maar als er iets wordt gezegd, is ieder woord te veel. Straks is er geen Kamerlid over die nog ergens zijn mond over durft open te doen.”

Het zijn twee kanten van wat ons allemaal bezig houdt: vrijuit kunnen praten, vrij kunnen zijn. Het draait om de vraag: wie ben ik? En gedraag ik me overeenkomstig? 

Zwagerman dacht blijkbaar dat hij depressief was.
Rottenberg dacht dat hij vrijuit kon spreken. Hij voelde geen morele zwijgplicht. 
Hun beider gedrag was overeenkomstig.

In ons vak – de marketingcommunicatie – is dit de grootste uitdaging: de ziel, de authenticiteit, het DNA van organisaties, diensten, producten achterhalen en vervolgens de ‘gedragingen’, de communicatie daarover daarmee in overeenstemming brengen. Omdat we (namens de organisatie) geloofwaardig willen zijn. Moeten zijn. Omdat we weten dat als we een toneelstukje – intern en/of extern, gaan opvoeren, dat wordt ontmaskerd. En de gevolgen daarvan dramatisch kunnen zijn. Maar makkelijk is dat niet. 

In ons vak (althans in delen daarvan) zijn wij op zoek naar het over de brug brengen van ‘echtheid’, van echte verhalen, van waarheden als koeien. En daarmee willen we verleiden, willen we latente en manifeste behoeftes aanwakkeren, willen we overtuigen. Dat gaat beter als consumenten, klanten, medewerkers ons en onze boodschappen ‘echt’ geloven. Als we geloofwaardig zijn. We kunnen daarin alleen goed adviseren als we ook zelf tot ‘echtheid’ in staat zijn. En dat zijn we in wezen geen van allen. 

Ik neem mijzelf als voorbeeld. Ik zou hier echt alles willen opschrijven wat ik denk. Maar ik doe het niet. Niet echt. Waarom doe ik dat niet? Ik ga in mijn hoofd de worst case scenario na. Wat zou het ergste zijn dat me zou kunnen overkomen? Dat mensen iets anders van me gaan denken dan nu? Nee. Dat zou juist goed zijn, want die nieuwe, andere mening over mij ligt dichter bij de waarheid. Gezichtverlies? Nee, ook niet. Ik toon dan immers meer mijn ware gezicht. 

En met interne reflectie alleen, ben je er nog niet. De factoren die bepalen of we ons vrij voelen, ons vrij gedragen, vrijuit spreken, zijn ontelbaar. Sociale druk, druk van collega’s, angst voor ontslag, angst om in elkaar geslagen te worden (en dus niet ingrijpen als dat iemand anders gebeurt), ziekte, de wens om hoger op te komen, de heersende mores, de maandelijkse financiële lasten, je geplande vakantie, de buren, je eigen competenties, je hypotheek, je vader, je moeder, je opa, je baas en je parkiet voor mijn part. Het is een ingewikkeld complex. Kijk naar Rottenberg. Denk aan Zwagerman. Vraag het maar aan de eerste de beste psychiater.

Hoe vrij ben je? Of ‘overkomt’ alles je allemaal en is het geen eigen keuze? Hoe vrijuit spreek je? Om daarachter te komen, zou je het werkwoord moeten eens kunnen gaan vervangen door willen. ‘Ik moet nu eenmaal....’, wordt dan ‘ik wil nu eenmaal...’, enzovoort. En dan maar eens kijken wat er overblijft. Het is het begin van vrijheid. 

Doe hetzelfde voor je klanten. Dat leidt tot nieuwe, mooie, (opr)echte adviezen en uiteraard dito communicatie. 

"Je moet je niet vereenzelvigen met je huidige toestand. Dat is niet wat je bent”, aldus de psychiater. Ik weet niet of dit besef bij Zwagerman ontbrak. Ik weet niet wat hem bezielde, maar bezield was hij. En nu – hoe verschrikkelijk ook voor de achterblijvers – vrij van waar hij van verlost wilde zijn."

Monika Jak is eigenaar/oprichter van De Fabriek Communicatie-werken en grondlegger van Monikalogie 

www.defabriek.nl
www.monikalogie.nl
 

 

Lees van Monika ook:

11-08-2015 | Monika Jak: Massa is kassa
13-07-2015 | Monika Jak: Grieks genoegen
15-06-2015 | Monika Jak: Ga eens ongezien viral
12-05-2015 | Monika Jak: Voor wat het waard is
14-04-2015 | Monika Jak: Heel gewoon en niet bijzonder
11-03-2015 | Monika Jak: Vrij onverveerd
11-02-2015 | Monika Jak: Ziende blind
11-12-2014 | Monika Jak: Boerenpummel
11-11-2014 | Monika Jak: Heb je effies?
13-10-2014 | Monika Jak: Profiteer van dit uitzonderlijk aanbod!!!
04-09-2014 | Monika Jak: Alsof je een emmer leeggooit

 

Ook columnist worden bij het Nederlands MediaNetwerk? Dat kan! Lees hier meer...


 Volg het Nederlands MediaNetwerk op Twitter

 Word lid van de Nederlands MediaNieuws Groep op LinkedIn

 Vacatures in media- en marketingcommunicatie