[Column] Wilbert van der Heijden: Lachen, grommen en leren van Trump
08-01-2018 10:03:00 | Hits: 5796 | columnist: Wilbert van der Heijden | Tags:

2018 begint spannend! Op 30 januari kan de hele wereld op hetzelfde moment dat president Trump zijn regeringsverklaring voorleest, op zijn eigen mobieltje zien of de beweringen waar of onwaar zijn. Koortsachtig wordt gewerkt om de béta-versie van deze app - die zeer waarschijnlijk Factstream gaat heten - nog deze maand in de App Store te krijgen.

Twee jaar hebben Amerikaanse topwetenschappers van verschillende universiteiten in Duke Reporters’ Lab samengewerkt aan de ontwikkeling van een factcheckingcomputer. En die wordt nu getest tijdens het uitspreken van de jaarlijkse State of the Union. Real time weten we dan of de tekst feitelijke onwaarheden bevat. In de wereldoorlog om echt en nepnieuws zijn hiermee de dummy’s vervangen door echte kogels.

Zeg eens eerlijk: hoe vaak twijfelde jij het afgelopen jaar aan de waarheid van wat je las?

Stel, je denkt een logische zin te lezen, maar terwijl de woordjes onder je ogen doorlopen, begrijp je opeens dat er iets niet klopt of juist verwijst naar iets dat er nog niet staat. Afhankelijk van je gemoedstoestand lukt het om instemmend te brommen of moet je schaterlachen.
Of heb je het geloof verloren dat journalisten hun feiten gecheckt hebben voordat ze hun productie publiceerden? Het vertrouwen in de media is moeilijk te meten.

In Medium is the Message, gaf Marshall McLuhan in 1964 een deel van de oplossing: focus je op de drager van het nieuws. Dan weet je of het nieuws betrouwbaar is. Jammer genoeg gooien de huidige media deze bewering behoorlijk overhoop. Zo wordt televisie niet meer als nieuwsbron gezien, verwordt de radio tot koffietijdpraatjes, sjokt het dagblad 24 uur achter de feiten aan, zijn mailberichten te weinig opvallend, wordt LinkedIn te commercieel, is Twitter te impulsief, bubbelt Facebook, is WhatsApp te dwingend, is Pinterest te decoratief, is Instagram te jeugdig en ga zo maar door.
Als gevolg van de snelheid van de sociale media worden de traditionele nieuwsmedia gedwongen steeds meer meningen achter de feiten te produceren. Zo wordt de tv een amusementsmedium en het dagblad steeds meer een tijdschrift vol columnisten. Dit bevordert niet de weergave van de feitelijke waarheid van hetgeen in de maatschappij gebeurt.

Weet je nog op welk medium het nieuws tot je kwam dat je vandaag zo belangrijk vond?

De ontbundeling van de inhoud van het nieuws en het medium is ondanks Mc Luhan een feit. Probeer het maar eens uit. Weet je nog op welk medium het nieuws tot je kwam dat je vandaag zo belangrijk vond? Hoorde je het op de wekkerradio, waren het de koppen uit het Blendle-bericht op je mobiel, vertelde een van je huisgenoten het zonder de bron te noemen, was het de display op het station, of las je het terwijl je stond te tanken?

Geloof me, het wordt steeds belangrijker dat degene die de nieuwsproductie heeft gemaakt door jou betrouwbaar wordt gevonden. Zo geloof ik heilig in de controlerende functie van de pers. Genoten heb ik van de redactie van Nieuwsuur die ontdekte dat topambtenaren onafhankelijk onderzoek van het WODC (Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum) beïnvloeden om politiek wenselijke resultaten te verkrijgen.

Ik heb te doen met de redacties die via de PanamaPapers en Wikileaks verkregen immense hoeveelheden ongecontroleerde data tot relevante informatie moeten verwerken. Vind dan ook nog maar eens een verleidelijke vorm waarin je uiteindelijk je mediaproductie giet. Doe je dat niet, dan blijft al je grondige werk onopgemerkt.

Ik heb genoten van de redactie van Nieuwsuur

Geïnspireerd werd ik door de afgelopen jaar overleden Zweed ir. Hans Rosling. Hij durfde het aan om zijn conclusies uit megadata heel visueel te presenteren. Zo zie je hem op YouTubefilmpjes te midden van bewegende grafieken en wc-rollen de meest relevante maatschappelijke problemen feitelijk uiteenrafelen. Hij doorzag dat de nieuwsmedia met hun hang naar opvallend nieuws in de val trapten om gedrag van minderheden als representatief voor een algehele misstand te presenteren.

Ik beloof je dat we dit jaar dagelijks blij zullen worden van de stroom van constructieve journalistieke producties van onafhankelijke journalisten die samenwerken in bijvoorbeeld Follow the Money, De Correspondent, De Coöperatie, VersPers en Aced.site. Zij produceren, zo nodig op verzoek, gesubsidieerd transparante producties. Hun betrouwbare journalistieke producties zijn in te kopen door gevestigde media die dan in hun publicaties alleen nog maar hoeven te verwijzen naar wie de nieuwsfeiten hebben aangeleverd.

---

Wilbert van der Heijden coacht en traint hoofdredacteuren en redactiechefs en is docent aan de Hogeschool Utrecht. Daarnaast is hij stedenbouwkundige en adviseur bij www.aced.site.

www.wilbertvanderheijden.nl
@wilbertvdhdeb

 

Lees ook:

19-09-2017 | [Column] Wilbert van der Heijden: Kim Kardashian of Parijs?
05-07-2017 | [Column] Wilbert van der Heijden: Blijmakende chaos, daar word je toch vrolijk van?
01-05-2017 | [Column] Wilbert van der Heijden: Gezonder met filmpjes
27-03-2017 | [Column] Wilbert van der Heijden: Dáág, vak!
12-10-2016 | [Column] Wilbert van der Heijden: Nieuwe journalisten worden weer helden

 

Volg het Nederlands MediaNetwerk op Twitter

Volg het Nederlands MediaNetwerk op Facebook

Word lid van de Nederlands MediaNetwerk Groep op LinkedIn

Vacatures in media- en marketingcommunicatie