[Column] Wilbert van der Heijden: Nieuwe journalisten worden weer helden
12-10-2016 10:42:00 | Hits: 12795 | columnist: Wilbert van der Heijden | Tags:

Vijftig jaar School voor Journalistiek. De opleiding die in 1966 uit pure passie begon, heeft een onpeilbaar dieptepunt bereikt. De beroepsopleidingen voor journalistiek hebben zichzelf belachelijk gemaakt. In een krimpende arbeidsmarkt jagen ze al jaren achtereen honderden ouderwets opgeleiden de werkloosheid in. De meeste afgestudeerden betreden hun werkplekken als aliens, vaak nog met een bloknoot in de hand en de flitscamera op ooghoogte. Nog onbegrijpelijker is, dat ze tot voor kort werd geleerd om - gedreven door journalistieke geilheid - het nieuws achter te houden, totdat ze het in de eigen editie of om acht uur ‘s avonds als eerste kunnen presenteren.

Ook de duidende rol is weggegeven door overal en altijd de - niet door diepe gedachten gehinderde - marktkooplui op het nieuws te laten reageren in een oneindige stroom aan voxpopjes. Tel daarbij op dat sinds de introductie van sociale media letterlijk iedere burger zich wapent met een arsenaal aan ontvangers en zenders, waardoor iedereen journalist is geworden en je kunt je terecht afvragen: is het na vijftig jaar niet tijd voor een drastische herorientatie van de journalistenopleiding?

Laat ik de schuld niet alleen in de schoenen schuiven van de opleidingen.

Wat leren journalisten van het drama van de in Libië doodgeschoten fotojournalist Jeroen Oerlemans? Oerlemans was geen avonturier, hij twijfelde of hij wel weer zou gaan. Gezin en zo... "Een foto is mijn leven niet waard", zei hij. En toch ging hij weer voor ons waarnemen om te kunnen duiden wat er werkelijk gebeurt. En wat leren we van de gedreven Floortje Dessing die na acht jaar weer terugkeerde naar oases en kapotgeschoten plekken in Syrië? Dessing maakte een nieuwsreportage met achtergrond om het verhaal te vertellen hoe mensen in die oorlogssituatie leven. "Ben je weleens bang?", vraagt het Radio 1-journaal aan haar. "Ik wil het dagelijks leven laten zien", antwoordt deze chroniqueur in pure vorm.
Gelukkig zijn er dus collega’s die de eretitel journalist verdienen, maar het merendeel zit achter computers te wachten tot ze oud genoeg zijn om te mogen stoppen. Ze missen de kracht en de vaardigheid om met de huidige media hun journalistieke taak uit te voeren.

En toch! Er is hoop. Schijnbaar uit het niets durft de vijftig jaar oude opleiding deze maand alle eerstejaars te laten starten met een uitdagende training in creativiteit. Let wel: zeshonderd eerstejaars, bijeengeraapt uit de faculteiten Journalistiek, Internationale Communicatie en Mediadesign, krijgen bij de aanvang van hun beroepsopleiding geen training in het maken van een knullige website, ze maken geen slordig artikel en ook geen quasi maandblad. Nee, in vijf weken oefenen ze de basishouding die ons vak kenmerkt. Ze observeren, toetsen, formuleren, discussiëren, zoeken de best passende platforms om te zenden, visualiseren hun oplossingen in een prototype, presenteren, vragen feedback, heroverwegen hun oplossingen, researchen, vergelijken, herformuleren en publiceren.

Het winstpunt is duidelijk. De studenten die hun prototypes van communicatie presenteren, hebben een verhaal waarvan de doelgroep zegt: wat knap dat deze journalisten mij weten te bereiken. Niet met een verhaal dat ik graag wil aanhoren, maar met een verhaal dat mij uitdaagt om verder te denken.

Dat is journalistiek!

---

Wilbert van der Heijden coacht en traint hoofdredacteuren en redactiechefs en is docent aan de Hogeschool Utrecht.

www.wilbertvanderheijden.nl

 

Volg het Nederlands MediaNetwerk op Twitter

Volg het Nederlands MediaNetwerk op Facebook

Word lid van de Nederlands MediaNetwerk Groep op LinkedIn

Vacatures in media- en marketingcommunicatie