[Column] Wilbert van der Heijden: Oorlogswinstwaarschuwing
08-05-2020 12:30:00 | Hits: 1873 | columnist: Wilbert van der Heijden | Tags:

Ofwel: luister jij wel naar je tweede stemmetje?

Toch maar niet… Ik schrapte zojuist de vorige gedachte. Soms moet dat. En nu ik er even over nadenk: dat doe ik eigenlijk bijna altijd. Vlak voordat ik een persoonlijke waarneming of gedachte aan een ander toevertrouw, schreeuwt er een stemmetje in mijn oor: “Is dat wel zo, is het wel waar wat je zegt?”

Op dit moment bijvoorbeeld, vraag ik me af hoe een doventolk zo’n stemmetje in beeld zou brengen. Ook als de spreker dat zelf nog niet gehoord heeft. Opzettelijk en nog leuker: ook niet opzettelijk. Maar die gedachte schrap ik maar, want dat leidt af van het onderwerp. Ik wil je namelijk vragen: heb jij ook zo’n tweede stemmetje en zo ja, is zo’n stemmetje lastig?

Om met dit laatste te beginnen, hoop ik dat je zegt: nee, ontzettend efficiënt. Je wint zoveel goede energie als je tijdig omkeert en onnodig lang verkeerd doorloopt. Herkenbare tegeltjeswijsheid? Vast en zeker als communicatie je beroep is. Dan is wikken en wegen een basishouding voordat je de knop Verzend indrukt. 

Maar hoe zit dat met de mensen om je heen? Kun je zien dat ze ook zo’n waarschuwend stemmetje hebben? Ik zeg mijn mening maar meteen. Ik merk daar weinig van. Ik pleit er sterk voor dat iedereen, en zeker iedereen die een smartphone bezit, zich zo’n stemmetje aanschaft!

Journalisten worden daar tijdens de opleiding zo op getraind dat het tweede stemmetje voor de rest van hun leven door hu oren suist. Allemaal al in 1954 door de vakvereniging vastgelegd in de internationaal geldende Code van Bordeaux. Helaas geen sancties mogelijk, omdat journalistiek een vrij beroep is. Lees het er straks maar op na.  

Waarom kreeg ik deze gedachtes voordat ik het ging opschrijven?

Nou, ik raakte in verwarring toen ik de winstwaarschuwing van premier Rutte bij de lossere regels rond het beperken van Covid-19 hoorde. Mijn stemmetje riep al: “Oorlogswinstwaarschuwing” en gelijk dacht ik aan de ondernemende whizzkids om me heen die deze tijd zeer uitdagend vinden.

Begrijp me goed, die gedachte had Rutte niet! Ik vind het op zich ook prima, als je schaarste afstraft met hogere prijzen. Schaarste bijvoorbeeld aan tompoucen met oranje glazuur … het is wat een gek ervoor geeft.

Mijn twijfel groeide al omdat ik steeds vaker ondernemende jonge whizzkids begeleid die ervan overtuigd zijn dat ze ‘het verschil’ gaan maken. Ik help deze startende, maar nu al in een te ruime e-bolide rijdende slimme ondernemers om meer aandacht te krijgen voor hun vaak ecologische producten. Moeiteloos springen zij in op de coronacrisis en switchen in een vloek en een zucht van branche. “Uitdagingen genoeg! Lachend hoofdje, duimpje op.” Maar realiseren zij zich de ethische kant van hun handel?

Ze vragen me dan wel om te benadrukken dat zij niet degene zijn die de prijs opjaagt. De gek is hij die teveel wil betalen, toch? En zonder uitzondering doneren zij gratis hun schaarse producten aan vitale beroepen. Of ik dat vooral in de publiciteit wil brengen... Oorlogswinst-waarschuwing, riep mijn tweede stemmetje toen al! 

Covid-19 maakt het voor mij haarscherp dat onethische berichtgeving het vertrouwen schaadt in de wetenschap, gezondheidszorg en in beleidsmakers. Nu weet ik ook wel dat serieuze media niet de taak hebben om het vertrouwen in de wetenschap, zorg of beleidsmakers te waarborgen of aan te jagen. Het is de rol van journalisten juist deze partijen kritisch te bevragen, in perspectief te plaatsen en te controleren.

Iets harder gesteld: media zijn geen spreekbuis van deze organisaties. Wij drukken pas op Verzend na dubbele check op bronvermelding en feitelijke nuances. Deze bezinning op waarheid is tegelijk een bezinning op het beoogde of mogelijk niet-beoogde effect van je publicatie. Sinds sturing en communicatie niet meer van elkaar zijn te onderscheiden ben ik dat erin geramde waarschuwende stemmetje steeds dankbaarder.

Het zorgt ervoor dat ik net even wat langer nadenk. Dan kan ik zelf de correctie toepassen en niet eerst verkeerd informeren en mogelijk kwetsen. Dan hoef ik bij een reactie niet eerst met excuses te reageren.

www.wilbertvanderheijden.com
@wilbertvdhdeb

 

Lees ook:

19-03-2020 | [Column] Wilbert van der Heijden: Ik reken op u, [applaus]
13-01-2020 | [Column] Wilbert van der Heijden: Hoe het lokale sufferdje de regionale journalistiek redt
09-09-2019 | [Column] Wilbert van der Heijden: Koop eens een blootblad!
11-06-2019 | [Column] Wilbert van der Heijden: Hoe journalistiek overleeft
16-01-2019 | [Column] Wilbert van der Heijden: Gratis lunch bij fakebook 


Volg het Nederlands MediaNetwerk op Twitter

Volg het Nederlands MediaNetwerk op Facebook

Word lid van de Nederlands MediaNetwerk Groep op LinkedIn

Vacatures in media- en marketingcommunicatie