Job Franken: Aardige ogen
17-02-2015 11:20:00 | Hits: 6312 | columnist: Job Franken | Tags:

Nederlanders zijn kritisch. Dat lijkt goed. Maar wie veel te kritisch is, waardeert zijn eigen prestaties onvoldoende en mist kansen!

Hoe staat Nederland er feitelijk voor?
Het Nederlandse inkomen per hoofd is het 5e in de wereld. We bezetten wereldwijd de 1e  plaats met het aantal verdiende Euro’s per gewerkt uur. Tegelijkertijd werken we het minste aantal uren ter wereld. Nederland staat in de top 3 van de sociale welvaartsindex en heeft 1 van de beste sociale vangnetten ter wereld. De laatste 20 jaar zijn we 1 van de snelst groeiende landen gemeten naar inkomen per gewerkt uur. Ook de arbeidsparticipatie is heel goed. Bovendien is de afgelopen 20 jaar een bijna onwaarschijnlijke groei gerealiseerd. Wereldwijd zitten we in de top 3 van best presterende Nationale spoorwegen. Alleen Japan en Zwitserland doen het beter. Ruim 90% van de treinen rijdt op tijd. 15 dagen per jaar loopt er iets goed mis, 350 dagen gaan dus goed. Nederland vervult een structureel belangrijke rol in de logistiek richting het Europese achterland. Daarnaast zijn we, na Spanje en de V.S., het derde voedingstuinbouw producerende land ter wereld. Alsof dat niet genoeg is excelleren we ook nog op de gebieden van Agri, Water en Duurzaamheid.

Wat kan echt beter?
De Nederlandse schuldenlast behoort tot de top 3 in de wereld. We hebben bijna de grootste schuldenlast per hoofd als % van BNP. Dat komt enerzijds door de hypotheekrente aftrek en anderzijds door de aanwezigheid van grote banken. Bovendien is de Nederlandse concurrentiekracht te laag. Finland Zwitserland, Amerika, Singapore en Denemarken scoren beter op dit vlak. Nederland is kampioen welvaart met een score van zeker 9 uit 10. We doen het heel goed maar worden sterk gehinderd door ons eigen negatieve zelfbeeld. Waar komt die zelfkritiek dan toch vandaan en wat kunnen we er aan doen?

Te grote focus op de laatste 10%
In een strak wit geschilderde ruimte zie je de kleinste oneffenheden direct. Juist doordat Nederland goed presteert, valt het des te beter op wanneer iets een keer niet naadloos in elkaar steekt of ergens iets hapert. Dat is mooi want dan hebben media en politiek weer iets om zich druk over te maken. Op kwaliteit en betrouwbaarheid van het spoorwegnet scoren maar 2 landen in de wereld hoger dan Nederland. De klantenwaardering is echter middelmatig vergeleken met de rest van de wereld. Hoe groot is nou echt de noodzaak om bij een serverprobleem bij de NS direct de 2e Kamer in stelling te brengen? Kunnen we niet accepteren dat er wel eens iets mis gaat in een nagenoeg perfect systeem?

De enkele onderwerpen die beter geregeld kunnen worden, krijgen onevenredig veel aandacht. Daarmee maken we ze groter en belangrijker dan ze zijn en houden een veel te negatief beeld van onze ‘overall’ prestaties in stand. Bijkomend nadeel hiervan is de ruimte die deze overmatig kritische houding schept voor populisme. Een populist heeft ontevredenheid nodig als voedingsbodem voor het verspreiden van zijn gedachtegoed.

Criticism makes perfect
Aan de andere kant is het misschien juist dit perfectionisme dat ons zo ver heeft gebracht. Wie eerlijk is naar zichzelf en zijn eigen functioneren kritisch beoordeelt, staat open om te leren van zijn fouten en ziet altijd mogelijkheden zichzelf te verbeteren. We mogen er gerust van uitgaan dat een hoge mate van perfectionisme een belangrijke en typisch Nederlandse succesfactor is. Nederlanders staan wereldwijd bekend om hun kritische houding. We noemen dat zelf graag eerlijkheid en openheid. Maar als je gepercipieerde ervaringen van sommige Amerikanen of Belgen beluistert, hoor je dat die veelgeprezen openheid vaak eerder als ‘rude’ (bot, onbeleefd) wordt ervaren. Als een Amerikaan spreekt over de staat van de economie dan hoor je uitspraken als:”You will see that in 4 or 5 years the US economy will perform much better than we expect now. Of simpelweg:”I believe in the spirit of the American people.” Vraag je zoiets aan een Nederlander dan krijg je al snel een inhoudelijk georiënteerd verhaal waarvan de strekking luidt dat het allemaal niet zo makkelijk is.

Zo zijn we. Dat is cultureel bepaald. Een belangrijke succesfactor is daardoor tevens onderdeel van het probleem: doordat we kritisch zijn doen we het zo goed maar omdat we te kritisch zijn, is het ook nooit goed genoeg. Zelfgenoegzaam achterover leunen om te genieten van het succes is er zeker niet bij. Maar ‘té kritisch’ wordt al snel gewoon ‘zuur en zeurderig’ en dan is het heel erg moeilijk trots te zijn op alle zaken die wel goed gaan en om die trots ook uit te dragen. Je kunt immers niet elk maatschappelijk risico beheersen of uitsluiten. Andersom kan wel! Zo goed mogelijk omgaan met de onzekerheden die er zijn in een verder zeer veilige relatief hoog welstandige omgeving. Die omgeving hoeven we alleen maar voortvarend te onderhouden door het ontwikkelen van onze talenten en het benutten van ons potentieel. Als je verder kijkt dan je eigen bedrijf of organisatie en zelfs verder dan ons eigen land zijn de mogelijkheden letterlijk onbegrensd. Hoe meer mensen dat soort energie bieden, hoe groter de mogelijkheden. De rol van Nederland als geografisch doorgeefluik van Europa is een ‘sustainable competitive edge’, ons vestigingsklimaat voor ondernemingen is uitstekend en onze kleine schaal een groot voordeel. We zijn klein en open en ‘de wereld’ is een concept dat we goed kennen. Er is geen zandkuil in de wereld of er zit een Nederlander in en die verdient daar geld. Feitelijk zijn we 1 van de gelukkigste landen ter wereld. Alleen moeten we dat nog leren zien.

Erkennen van deze bevoorrechte positie kan het begin zijn van de beweging naar voren. Het wordt een ‘self fulfilling prophecy’: we praten ons niet de grond in maar benaderen de uitdagingen met een positieve ‘can do’ houding. Jonge leiders in bedrijven en bij overheden zijn bij uitstek de voortrekkers van deze mentale verandering. Zij hebben de posities, het positivisme, de mentaliteit en de netwerken om de Nederlandse concurrentiekracht te versterken.

En nu?
We doen het goed maar er zijn belangrijke, structurele uitdagingen die het toekomstige welvaartsniveau van Nederland sterk bepalen. Er liggen ook legio kansen. Om die te pakken hoef je slechts uit te gaan van reeds aanwezige sterke punten, te innoveren en de resultaten daarvan te exploiteren. Dat klinkt allemaal logisch maar is vooral theorie. De grote vraag is hoe dit te realiseren? Hoe stellen we de jonge generatie leiders in staat om datgene te doen dat nodig is in een steeds sneller veranderende wereld? Om snel en effectief in te spelen op veranderingen in het speelveld is een grotere regelvrije ruimte benodigd en dient serieus haast gemaakt te worden met de flexibilisering van onze maatschappij. Elke wezenlijke verandering begint echter bij jezelf. Wat ga jij vandaag nog doen om jezelf en je mensen klaar voor te maken voor morgenochtend?

 

 

Job Franken is (Copy) Writer, Consultant & Marketing Professional

 

 

 Volg het Nederlands MediaNetwerk op Twitter

 Word lid van de Nederlands MediaNetwerk Groep op LinkedIn

 Vacatures in media- en marketingcommunicatie