Andrew Groeneveld - De ziel van de Telegraaf
16-09-2014 08:32:00 | Hits: 4174 | columnist: Andrew Groeneveld | Tags:

Dominique Weesie onthulde in het tv-programma Kijken in de Ziel een opdracht van zijn hoofdredactie in 2001. De toenmalige Telegraaf-verslaggever moest koppen laten rollen bij de directie van de Nederlandse Spoorwegen. Weesie en zijn giftige pen kregen daarvoor precies een week de tijd. Het lukte in 4 dagen.

Weesie vertelde het enigszins besmuikt, alsof hij 13 jaar later begrijpt dat campagnejournalistiek en het deugdzame journalistieke grondbeginsel van objectieve berichtgeving niet per definitie samengaan. Of er sinds 2001 op de Telegraaf-burelen veel is veranderd weten we niet. De wijze waarop de krant brutaal journalistiek bedrijft – en hoe dat er intern aan toegaat – is een zorgvuldig bewaard geheim.

Journalisten staan niet bepaald in hoog aanzien. Op de lijst van eerbiedwaardige beroepen – beginnend bij de hartchirurg – bungelen wij ergens onderaan. We zijn sensatiezoekers. Ik vind die kritiek doorgaans onterecht. Op verjaarspartijtjes breek ik altijd een lans voor mijn beroepsgroep, omdat die de samenleving een spiegel voorhoudt opdat het volk een mening kan vormen, om het maar eens plechtig te zeggen.

Bij de Telegraaf weet ik niet of dat werkelijk het heilige uitgangspunt is. Laat ik eerst zeggen dat ik de krant mateloos bewonder en ‘m dagelijks lees. Alleen al vanwege de vormgeving. Heerlijk onrustig en ruw. Stoer en jongensachtig, met krachtige chocoladeletters, prikkelende onderbuikfoto’s en een urgentie, die telkens van het papier knettert. Daarmee komt De Telegraaf het dichtst in de buurt van de couranten, die door straatjochies in de albums van mijn striphelden worden verkocht. Read all about it!

Ik snap ook best dat de feiten waarover wij journalisten moeten berichten doorgaans saai zijn en de waarheid nu eenmaal te genuanceerd voor massaconsumptie. Vandaar dat we feiten kort door de bocht samenvatten, van prikkelende koppen voorzien, en de ogen van de lezer proberen te trekken met foto’s van blondines op zonovergoten stranden.

Dat is pure commerciële noodzaak. Tegenover criticasters verantwoorden we dit door te zeggen dat deze sandwich van belangrijk en onbelangrijk ervoor zorgt dat lezers in elk geval het belangrijkste nieuws krijgen. Zonder zo’n sappig broodje wordt de hamburger niet gegeten, of iets dergelijks.

De Telegraaf gaat een stap verder. Het lijkt erop alsof verkoop het doel is in plaats van inhoud – terwijl de krant daarvoor in beginsel was uitgevonden.

Toen ik enige tijd geleden bij een omroep een spannend Telegraafverhaal liet checken, bleek het hele verhaal van a tot z complete apekool. Toen wij de Telegraaf-collega erop aanspraken, sprak hij gevat de woorden, die mij de essentie van de krant in één klap duidelijk maakte. Hij zei: ‘Inderdaad, het verhaal klopte niet, maar wij hadden het wel!’ De krant bracht onzin, maar de collega was er trots op. Hoe erg is dat?

Robert Zaal is sinds anderhalf jaar directeur van RNW (de vroegere Wereldomroep), maar ook een bevriende oud-collega van de regionale omroep. Hij kreeg onlangs twee Telegraaf-verslaggevers op bezoek, die hem anonieme kritiek voorhielden van (oud-)medewerkers. Ze hadden het over angstcultuur en zwijgplicht. Op papier stond er niks.

Het is goed om te weten dat de Wereldomroep door de omroepbezuinigingen feitelijk is verdwenen en dat Zaal sinds zijn aantreden een 65 jaar oud omroepbedrijf probeert om te vormen tot een commercieel en internationaal georiënteerd multimediaplatform voor het vrije woord. Probeer dat maar eens in Hilversum. Geen eenvoudige taak, maar daar wordt hij dan ook voor betaald.

Daags na het interview, waarin Zaal zich vooral optimistisch en ambitieus toonde, spetterde het ouderwets van het papier: Doodsstrijd van subsidieslurper! kopte de krant. Subsidieslurper. Weer knap gevonden. De koppen zijn sowieso briljant, ook al laten ze geen ruimte voor nuance.

De gevolgen lieten zich raden. Op basis van geruchten ontstond een hoop onrust in de tent en kwamen er uiteraard Kamervragen van de VVD. Het vuurtje werd dus aangewakkerd door anonieme (ex)werknemers, die een crisis veroorzaakten en ondertussen achter de gordijnen toekijken of er wellicht nog een kop gaat rollen.

En De Telegraaf? Die maakte er vooral handig gebruik van. Want of hun verhaal nu klopte of niet, ze hadden het wel!

 

Andrew Groeneveld is schrijver en bedrijfsjournalist.