Frank Waals: Journalistieke wetten bij een ramp
12-08-2014 07:29:00 | Hits: 7142 | columnist: Frank Waals | Tags:

Een ramp, zoals die met passagierstoestel MH17, dat is waar je het als journalist uiteindelijk allemaal voor doet… Die moet ik even uitleggen. Het leed van de slachtoffers en de nabestaanden, de ellende van de gevechten voor de inwoners van Grabrove en het schuine oog waarmee we nu naar Oekraïne en Rusland kijken, er is geen journalist die dit wie dan ook toewenst. En de vraag of men de gebeurtenissen zou terugdraaien wanneer mogelijk zal iedere correspondent beantwoorden met een volmondig ja.

Toch zijn het dit soort momenten die er op een redactie toe doen en waarop je kunt laten zien wat je als redacteur, verslaggever, editor of cameraman waard bent. Je wilt als eerste het nieuws brengen maar daarbij geen onjuiste informatie geven. Dat is immers nog dodelijker dan vijf minuten later zijn met je update. Met name bij gevoelige gebeurtenissen, zoals de vliegramp met Malaysia Airlines van drieënhalve week geleden of bijvoorbeeld 9/11 en de vuurwerkramp in Enschede.

In sommige gevallen ben je de letterlijk de brenger van het nieuws aan mensen die tot kort daarvoor nog in het ongewisse zaten. Vorige maand was ik de eerste journalist die ontdekte wie de eerste omgekomen Nederlander was aan boord van de MH17. Het betrof D66'er en lobbyist voor het Aidsfonds Pim de Kuijer. Morgen zou hij drieëndertig jaar oud zijn geworden. En hoewel ik voor negenennegentig procent zeker was dat mijn feiten klopten, wilde ik het ook voor die laatste procent zeker weten voordat ik het nieuws het internet op zou gooien. Met het nieuwsbericht al half geschreven, ging mijn research naar de hele waarheid ondertussen verder en na de online bevestiging van zijn jongere broer Paul kon het bericht uiteindelijk gepubliceerd worden.

Wetende dat bekenden van Pim, die ik totaal niet kende maar in de loop van die eerste week via verhalen steeds beter ben gaan leren kennen, het bericht onder ogen zouden krijgen, wilde ik extra secuur te werk gaan. Uiteraard doe je dat ook bij elk ander nieuwsbericht, maar toch. De emoties lopen hoog op. Een les die ik leerde toen ik een jaar of zes geleden bij een televisieprogramma werkte dat de moord op de vriend van een bekend Nederlands model besprak. Op het scherm achter de twee presentatrices toonden we een foto van de omgebrachte vriend. Echter, de verkeerde! Enkele minuten later rinkelde op de redactie de telefoon. Aan de andere kant van de lijn een paniekerige jongeman die zijn eigen doodverklaring zag aangekondigd. Ik maakte excuses namens de zender en wie de bewuste medewerker was die deze fout op zijn of haar geweten had was op dat moment even niet belangrijk. Hij moest hersteld worden. En dat gebeurde ook, middels excuses van de presentatrices, direct na het bewuste item.

Vervelender vond ik het feit dat ik voor een showbizzprogramma ooit bekende Nederlanders moest bellen om te vertellen dat modeontwerper Percy Irausquin was overleden en wat dan hun reactie daarop was. De Amsterdammer was echter pas enkele uren daarvoor door zijn vriend gevonden, dus ook nu waren we als redactie weer brenger van het nieuws. Alleen dit keer bij directe bekenden van het slachtoffer. Huilende, krijsende en heftig gillende mensen aan de telefoon die even niet meer wisten waar ze het zoeken moesten. Wellicht was ik destijds nog te jong om hardnekkig 'nee' te zeggen op dit verzoek van de eindredacteur maar nu zou ik dat nooit maar dan ook nooit meer doen. Dat besloot ik op het moment dat ik die bewuste werkdag het gebouw uitliep. Het ging de grens van wat wel en wat niet kan ver te boven. Gelukkig weten we deze nu beter te trekken.

Leuke maar hotte nieuwtjes zijn er ook. Zo maakte koningin Beatrix op 28 januari 2013 ineens bekend drie maanden daarna af te zullen treden. Geen wereldramp dit keer maar wel nieuws. Zeker als je je bedenkt dat mijn chef destijds royalty-deskundige Marc van der Linden was. Ik had de redactie die dag wat eerder verlaten vanwege hevige kiespijn waar een noodtandarts in de buurt echt even naar moest kijken. Toenmalig collega Bart Ettekoven smste me echter het zojuist wereldkundig gemaakte nieuws en aangezien de maandag altijd onze deadlinedag was voor het tijdschrift dat op woensdag in de winkel moest liggen, ontstond er ineens paniek op kantoor. De inhoud van het blad was al af maar moest in allerijl worden omgegooid.

Terwijl op de redactie de pizzadozen werden aangerukt, ontfermde ik me vanuit huis over social media. Facebook, Twitter en de website werden zo up-to-date gehouden, aangezien ze daar op de burelen (logischerwijs) even geen tijd voor hadden. Via RTL Boulevard, dat een liveverbinding met onze redactie maakte, zag ik even later Marc in beeld die vertelde hoe het er daar in Amsterdam aan toe ging. Snel stukjes tikken maar ook nu weer: zonder feitelijke onjuistheden, want daar heeft de kijker, de lezer en de luisteraar uiteindelijk niets aan en ze zullen je er in de toekomst ook op afrekenen. Dat sfeertje op dagen en avonden als deze zal iedere journalist herkennen.

 

Frank Waals is journalist en programmamaker.

www.twitter.com/frankwaals

Zijn boeken bestel je hier.

 

 

Volg het Nederlands MediaNetwerk op Twitter

Word lid van de Nederlands MediaNetwerk Groep op LinkedIn

Vacatures in media en marketingcommunicatie